الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
234
تفسير مجمع البيان (فارسى)
اعراب عدوا : مفعول و به معناى اعداد و شياطين بدل آن . يا اينكه در اصل خبر بوده و حالا مفعول دوم و شياطين مفعول اول است . غرورا : مفعول مطلق . زيرا سخن آراسته و شيوا گفتن ، فريفتن و غرور است . برخى گفتهاند مفعول له و برخى گفتهاند بدل است . مقصود اكنون خداوند دربارهء سرگذشت انبياى گذشته و رفتارى كه دشمنان با آنها داشتهاند ، به منظور تسليت پيامبر مىفرمايد : وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ : همانطورى كه شيطانهاى انسانى و جنى با تو دشمنى ميكنند ، براى پيامبران پيش از تو و امتهايشان نيز دشمنانى قرار داديم . دربارهء معناى قرار دادن دشمن چند وجه است : 1 - همانطورى ترا مامور كردهايم كه با قوم مشرك خويش دشمنى كنى ، پيامبران گذشته را نيز مامور كرده بوديم كه با دشمنان انسانى و جنى خود دشمنى كنند . بديهى است كه هر گاه خداوند پيامبر خود را بدشمنى با مردمى مامور كند ، در حقيقت ، آنها را دشمن وى كرده است . مثلا فرمانده لشكر بيكى از قهرمانان سپاه خود ميگويد : فلان كس را در مبارزه ، همدوش تو ساختهام . يعنى دستور دادهام كه با او مبارزه كنى . بنا بر اين وى را همدوش اين قهرمان قرار داده است . 2 - يعنى : حكم كرده و خبر دادهايم كه آنها دشمن هستند . تا با آنها معاملهء دشمنى كنيد . از آنها احتياط كنيد و شرشان را از خود دور سازيد - مثل اينكه گفته شود : قاضى فلانى را عادل و فلانى را فاسق گردانيد . يعنى : حكم كرد و خبر داد كه اولى عادل و دومى فاسق است . 3 - مقصود اين است كه آنها را به حال خود گذاشتيم تا اگر ميخواهند ، دشمنى كنند . دشمنى آنها با پيامبران از روى اجبار ما نبود ، زيرا اجبار با تكليف ناسازگار است .